TRUYỀN THÔNG PHÒNG CHỐNG BỆNH TAY CHÂN MIỆNG NĂM 2026

Trong gần 03 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 25.094 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng (04 ca tử vong) trong đó riêng khu vực phía Nam ghi nhận 18.031 trường hợp (chiếm 71,9% số mắc cả nước). Số trường hợp mắc bệnh tay chân miệng chủ yếu gặp ở nhóm trẻ từ 1-5 tuổi (chiếm 92,7%).

Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do vi rút đường ruột gây ra, lây từ người sang người chủ yếu theo đường tiêu hóa, dễ gây thành dịch. Bệnh xảy ra quanh năm và gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi.

Biểu hiện chính là tổn thương da, niêm mạc dưới dạng phỏng nước ở các vị trí đặc biệt như niêm mạc miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối. Bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm não - màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện sớm và xử trí kịp thời

Biểu hiện của bệnh tay chân miệng (nguồn: Internet)

1. Bệnh tay chân miệng là gì?

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus đường ruột gây ra, thường gặp nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa, thông qua tiếp xúc với nước bọt, dịch từ các bọng nước hoặc phân của người bệnh.

Bệnh thường xuất hiện ở những nơi trẻ sinh hoạt tập thể như nhà trẻ, trường mẫu giáo, khu vui chơi… nên có nguy cơ lây lan nhanh và dễ bùng phát thành dịch nếu không kiểm soát tốt.

1. Dấu hiệu nhận biết sớm bệnh tay chân miệng

Công tác truyền thông cần giúp người dân, đặc biệt là phụ huynh, nhận biết sớm các dấu hiệu ban đầu của bệnh để kịp thời theo dõi và xử trí. Các biểu hiện thường gặp gồm:

- Sốt nhẹ hoặc sốt vừa (37,5–38,5°C)

- Trẻ mệt mỏi, đau họng, chảy nhiều nước bọt, biếng ăn, tiêu chảy vài lần trong ngày.

- Xuất hiện các vết loét đỏ hoặc bọng nước trong miệng (lưỡi, lợi, má trong),gây đau miệng, bỏ ăn, bỏ bú, tăng tiết nước bọt

- Nổi ban Sang thương đa dạng hồng ban hoặc bóng nước ở lòng bàn tay, khuỷu tay, lòng bàn chân, gối, mông, cùi trỏ

Biểu hiện của bệnh tay chân miệng (nguồn: Internet)

2. Dấu hiệu chuyển nặng cần nhập viện ngay

Bên cạnh các triệu chứng ban đầu, cần đặc biệt nhấn mạnh các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng để phụ huynh nhận biết và đưa trẻ đến bệnh viện ngay:

- Sốt cao ≥ 39°C, khó hạ hoặc tái sốt nhiều lần

- Trẻ giật mình chới với, run tay chân, ngủ không yên

- Quấy khóc liên tục, bứt rứt hoặc ngủ gà, lừ đừ

- Nôn nhiều, bỏ ăn, mệt lả

- Thở nhanh, khó thở

- Đi loạng choạng, yếu chi

- Da tái, nổi vân tím, tay chân lạnh, vã mồ hôi

- Co giật hoặc hôn mê

Đây là các dấu hiệu nguy hiểm liên quan đến biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp và có thể dẫn đến tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. (thường xuất hiện sớm từ ngày 2 đến ngày 5, có thể đến ngày 7 của bệnh)

3. Biện pháp vệ sinh tay, khử khuẩn bề mặt và đồ chơi trẻ em

- Rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước sạch trong ít nhất 20 giây, đặc biệt: Trước khi ăn, chế biến thức ăn; sau khi đi vệ sinh; sau khi thay tã, chăm sóc trẻ bệnh

- Vệ sinh đồ chơi, vật dụng của trẻ hằng ngày bằng dung dịch sát khuẩn phù hợp

- Lau chùi thường xuyên các bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn ghế, sàn nhà

- Sử dụng dung dịch khử khuẩn (như Cloramin B) đúng nồng độ theo hướng dẫn

- Thu gom và xử lý chất thải, khăn, quần áo của trẻ bệnh đúng quy định

* Thực hiện tốt các biện pháp này giúp giảm nguy cơ lây lan virus trong môi trường sinh hoạt.

4. Cách phòng bệnh tại gia đình, nhà trẻ, trường mẫu giáo

* Tại gia đình:

- Giữ vệ sinh cá nhân cho trẻ, rửa tay thường xuyên

- Theo dõi sức khỏe trẻ hằng ngày

- Cách ly trẻ bệnh ít nhất 10–14 ngày, không cho tiếp xúc với trẻ khác

- Không làm vỡ các bọng nước trên da trẻ

* Tại nhà trẻ, trường mẫu giáo:

- Vệ sinh lớp học, đồ chơi, dụng cụ học tập hằng ngày

- Đảm bảo môi trường thông thoáng, sạch sẽ

- Theo dõi sức khỏe trẻ, phát hiện sớm và thông báo kịp thời khi có dấu hiệu nghi ngờ

- Tạm thời cho trẻ nghỉ học khi mắc bệnh để tránh lây lan

- Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh và cơ quan y tế trong phòng, chống dịch

* Đáng lưu ý, bệnh có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như:

- Biến chứng thần kinh: viêm não, viêm màng não, viêm thân não với các biểu hiện như giật mình, run chi, ngủ gà, co giật, hôn mê…

- Biến chứng tim mạch, hô hấp: viêm cơ tim, phù phổi cấp, suy tim, trụy mạch, có thể dẫn đến tử vong nhanh nếu không được cấp cứu kịp thời.

Cần hạ sốt cho trẻ để ngăn ngừa biến chứng (nguồn: Internet)

Bệnh tay chân miệng tuy thường gặp nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và xử trí kịp thời. Việc nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là phụ huynh và người chăm sóc trẻ, cùng với sự chủ động của các cơ sở y tế trong công tác truyền thông, khám, phân loại, điều trị và kiểm soát lây nhiễm sẽ góp phần hạn chế tối đa nguy cơ bùng phát dịch. Mỗi cá nhân, mỗi gia đình và cộng đồng hãy cùng chung tay thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh, vì sức khỏe của trẻ em và sự an toàn của toàn xã hội.